Trong thực tiễn tham gia đấu giá tài sản, không ít người thắc mắc: cùng một tài sản, nhưng khi tổ chức đấu giá lại, Quy chế cuộc đấu giá có thể thay đổi. Từ đó phát sinh suy nghĩ cho rằng Quy chế chỉ là văn bản mang tính hình thức, hoặc “mẫu chung” do tổ chức đấu giá ban hành. Thực tế, cách hiểu này chưa phản ánh đúng bản chất pháp lý của Quy chế cuộc đấu giá. Quy chế không phải là một biểu mẫu cố định, mà là văn bản pháp lý trung tâm, được ban hành riêng cho từng cuộc đấu giá cụ thể, trên cơ sở đặc thù của tài sản, phương thức đấu giá và các rủi ro pháp lý có thể phát sinh.
Theo pháp luật về đấu giá tài sản, Quy chế cuộc đấu giá là văn bản bắt buộc, được ban hành và công bố trước khi tổ chức đấu giá, nhằm điều chỉnh toàn bộ trình tự, cách thức và nguyên tắc diễn ra cuộc đấu giá.
Về bản chất, Quy chế không phải là văn bản “tham khảo”, không phải là tài liệu mang tính thủ tục đơn thuần, mà là “luật riêng” của cuộc đấu giá, ràng buộc cả người tham gia đấu giá, tổ chức đấu giá và chính đấu giá viên trong quá trình điều hành.
Mọi hành vi trả giá, công nhận kết quả, loại phiếu, tuyên bố đấu giá thành hay không thành…đều phải căn cứ trực tiếp vào Quy chế đã được công bố.
Cùng một tài sản nhưng Quy chế có thể khác nhau?
Trên thực tế, tài sản là yếu tố quan trọng nhưng không phải là yếu tố duy nhất quyết định nội dung Quy chế. Mỗi cuộc đấu giá có thể khác nhau ở nhiều khía cạnh, dẫn đến việc Quy chế phải được điều chỉnh cho phù hợp, bao gồm:
- Khác nhau về phương thức như trả giá lên hoặc đặt giá xuốngvà
- Khác nhau về hình thức đấu giá trực tiếp, bỏ phiếu hoặc trực tuyến.
- Khác nhau về điều kiện tham gia và mức độ rủi ro: Tùy từng thời điểm và tình trạng pháp lý của tài sản, Quy chế có thể cần bổ sung hoặc điều chỉnh: Điều kiện tham gia đấu giá; Nghĩa vụ cung cấp thông tin, hồ sơ của người tham gia; Cách xử lý các tình huống phát sinh trong phiên đấu giá. Điều này nhằm kiểm soát rủi ro pháp lý, bảo đảm cuộc đấu giá diễn ra minh bạch, hạn chế tranh chấp sau khi công bố kết quả.
- Khác nhau về yêu cầu quản lý của chủ tài sản hoặc cơ quan có thẩm quyền: Đối với một số tài sản, đặc biệt là tài sản do Nhà nước quản lý hoặc tài sản thi hành án, yêu cầu quản lý ở từng thời điểm có thể khác nhau, dẫn đến việc Quy chế cần được ban hành lại để phù hợp với: Hồ sơ pháp lý hiện có; Tình trạng xử lý tài sản; Yêu cầu phối hợp giữa các cơ quan liên quan.
Đồng thời, Quy chế được ban hành đúng không chỉ dừng lại ở việc “đủ nội dung theo luật”, mà còn phải: Dự liệu được các tình huống có thể phát sinh trong phiên đấu giá; Đặt ra các nguyên tắc xử lý rõ ràng, minh bạch; Bảo đảm tính bình đẳng giữa những người tham gia; Đồng thời bảo vệ tính hợp pháp và ổn định của kết quả đấu giá.
Do đó, cùng một tài sản nhưng khi bối cảnh pháp lý, phương thức đấu giá hoặc mức độ rủi ro thay đổi Quy chế buộc phải thay đổi theo để bảo đảm an toàn pháp lý cho toàn bộ cuộc đấu giá.
Kết: Đối với người tham gia đấu giá, điều quan trọng không phải là so sánh Quy chế giữa các cuộc đấu giá, mà là đọc kỹ và tuân thủ đúng Quy chế của cuộc đấu giá mình tham gia. Đối với đấu giá viên, Quy chế chính là công cụ pháp lý cốt lõi để điều hành phiên đấu giá an toàn, minh bạch và đúng luật.
